Tips voor het basisonderwijs

  • Geef kinderen een stukje verantwoordelijkheid door een taakje dat ze dagelijks of wekelijks moeten uitvoeren. Deze verdeling van taken kan op een democratische wijze plaatsvinden. Schrijf alle taken op die gedaan moeten worden. Het mooist is dat er zoveel taken zijn als er kinderen zijn. Laat kinderen zelf een taak opschrijven die ze het liefst willen doen. Soms zijn er meerdere kinderen die hetzelfde taakje willen uitvoeren. Laat de kinderen aan de groep vertellen waarom zij zo graag dat bepaalde taakje willen uitvoeren. De groep luistert naar de argumenten en stemt voor het kind wiens beweegredenen het meest aanspreken. Zo wordt er democratisch beslist. Soms krijg je een taak die je het liefste wil en soms ook niet. Kinderen leren argumenten te bedenken en deze in een groep te vertellen. Andere kinderen leren luisteren en een keuze te maken voor iets wat hen aanspreekt waarbij ze ook kunnen leren uit te leggen waarom ze tot een bepaalde keuze gekomen zijn. Kinderen leren om te gaan met teleurstellingen en leren het beginsel van het democratisch principe.

  • Het democratische principe kan natuurlijk ook op andere momenten worden toegepast, bijvoorbeeld bij het kerstdiner. Er wordt democratisch gekozen wat er geserveerd wordt, wie wat maakt etc. Dit is al, met wat begeleiding, toe te passen vanaf de kleuterleeftijd.
  • Als er een conflict is tussen leerkracht en kind, dan is het goed dat er een gesprek plaatsvindt, dit kan zowel bij jonge als oudere kinderen. Het model van het geweldloos communiceren kan hierbij enorm helpen. Als je écht gehoord of gezien wordt dan kan dat enorm ondersteunend werken voor het oplossen van het conflict, maar ook voor de verdere relatie.
    Eerst wordt er gekeken naar de Waarneming. Wat is feitelijk gebeurd. Vervolgens roept de situatie Gevoelens op bij het kind en de leerkracht. Praat over deze gevoelens - ben je boos, verdrietig, bang of blij of voel je nog iets anders. Achter deze gevoelens zitten (onvervulde) Behoeften - is er bijvoorbeeld behoefte aan erkenning, veiligheid, rechtvaardigheid, rust of orde. Soms is het gesprek hierdoor al voldoende om weer ontspannen met elkaar verder te werken. Soms kan het ook nodig zijn dat er nog een Verzoek wordt gedaan, zodat het voor de andere duidelijk wordt wat er van hem verwacht wordt.
    Een gesprek kost wellicht wat tijd, maar levert zoveel op. Als geweldloos communiceren een tweede natuur wordt voor jou als leerkracht, dan loop je wellicht nog weleens tegen dingen aan, maar zul je zien dat de sfeer, energie en het onderlinge respect ten positieve verandert in je klas.